Οι έννοιες της δημοπρασίας και του πλειστηριασμού για την ελληνική νομοθεσία

Posted by Monopolion Blogger
2020-01-22 00:16:51

Πολλές φορές, λέξεις και έννοιες που χρησιμοποιούμε στην καθημερινότητά μας, αποκτούν άλλη χροιά όταν αναφερόμαστε σε νομικά ζητήματα. Για τον νομοθέτη όμως, οι λέξεις αυτές έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς περιγράφουν μια κατάσταση με συγκεκριμένη διαδικασία και τυπικά χαρακτηριστικά. Για του λόγου το αληθές, όταν ο Νόμος, θέλει να αναφερθεί στην αναγκαστική εκποίηση π.χ.  μιας ακίνητης περιουσίας ενός οφειλέτη προς εξόφληση των δανειστών, κάνει λόγο για αναγκαστικό πλειστηριασμό. Όταν θέλει να περιγράψει την εκούσια εκποίηση ενός ακινήτου –ακόμα και με δικαστική εντολή, -προκειμένου οι συγκύριοι να μοιραστούν το πλειστηρίασμα, κάνει λόγο για εκούσιο πλειστηριασμό και όταν θέλει να περιγράψει μια διαγωνιστική διαδικασία για π.χ. την ενοικίαση ενός κτηρίου από το Υπουργείο Οικονομικό, κάνει λόγο για μειοδοτική δημοπρασία.

Η δημοπρασία είναι μια ανταγωνιστική διαδικασία πώλησης ή και απόκτησης αγαθών, δημόσια και ανοιχτή σε όλους. Επειδή  πρόκειται για μία δημόσια διαδικασία, πριν γίνει η έναρξή της υπάρχει η δημόσια ανακοίνωσή της, προκειμένου να επικοινωνηθεί. Ο πλειστηριασμός -υπό την ευρεία έννοιά του- είναι ένας τρόπος διεξαγωγής της δημοπρασίας. Συνήθως αυτές οι λέξεις χρησιμοποιούνται ως συνώνυμες και όχι άδικα, ωστόσο δεν ταυτίζονται πάντα (ιδιαίτερα όταν γίνεται λόγος για δημόσιο πλειστηριασμό) και πρωτίστως έχουν διαφορετικό νομικό υπόβαθρο. Το γεγονός ότι καταχρηστικά, μπορεί να τις χρησιμοποιούμε ως συνώνυμα δεν σημαίνει ότι είναι και σωστό σε οποιαδήποτε περίπτωση. Μία δημοπρασία μπορεί να είναι είτε πλειοδοτική (ascending public price auction), είτε μειοδοτική (descending public price auction), όταν κάνουμε, λοιπόν, λόγο για μία μειοδοτική δημοπρασία δεν μπορούμε να κάνουμε λόγο για πλειστηριασμό, εξ’ ορισμού.  Παρακάτω δίνεται μία διαγώνια επισκόπηση τόσο της δημοπρασίας όσο και του πλειστηριασμού, με σκοπό την κατάληξη των διακριτών τους σημείων.

Δημοπρασία

Η δημοπρασία είναι ένας κλάδος της μικροοικονομίας και παραδοσιακά κατατάσσεται σε 4 κατηγορίες: Ανοιχτές ανοδικές δημοπρασίες (η τιμή ανεβαίνει συνεχώς), Ανοιχτές καθοδικές δημοπρασίες (ή Ολλανδικού τύπου, ο δημοπράτης θέτει την υψηλή τιμή εκκίνησης , η οποία ελαττώνεται σταδιακά μέχρι να βρεθεί ο κατάλληλος υποψήφιος αγοραστής) , Κλειστές δημοπρασίες πρώτης τιμής (οι υποψήφιοι αγοραστές καταθέτουν ταυτόχρονα την τιμή που είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν για την απόκτηση του αγαθού και κερδίζει εκείνος που κατέθεσε τη μεγαλύτερη) και Κλειστές δημοπρασίες δεύτερης τιμής (οι υποψήφιοι αγοραστές καταθέτουν ταυτόχρονα το ποσόν που είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν για την απόκτηση του αγαθού, όπως και στην προηγούμενη περίπτωση, και νικητής είναι εκείνος που καταθέτει την υψηλότερη πρόταση, ωστόσο πληρώνει την δεύτερη υψηλότερη προσφορά). Μεταξύ άλλων υπάρχει και  η Αντίστροφη δημοπρασία (μεταξύ ενός αγοραστή και πολλών πωλητών, στις οποίες ο αγοραστής είναι εκείνος που θέτει ένα αγαθό ή μια υπηρεσία σε προσφορά και καθορίζει  την τιμή). 

Στην Ελλάδα, πρόσφατα έγινε λόγος και για τη δημοπρασία των καναλιών της τηλεόρασης ή των  παρόχων περιεχομένου επίγειας ψηφιακής τηλεοπτικής ευρυεκπομπής ελεύθερης λήψης, όπως ορίζονται από τον Νόμο (N.4339 ΦΕΚ Α 133/29.10.2015). Όπως συνεχίζει ο Νόμος (α.2Α παρ.2), πρόκειται για μία διαγωνιστική διαδικασία [...] η οποία διενεργείται από τον Υπουργό [...] και (α.13 παρ.1) η διεξαγωγή της δημοπρασίας γίνεται μέσω διαδικασίας πολλαπλών γύρων με αυξανόμενο τίμημα επί της, σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 4, καθοριζόμενης τιμής εκκίνησης [...]. Σύμφωνα,λοιπόν, με τις διατάξεις του Νόμου, πρόκειται για μία πλειοδοτική δημοπρασία, την οποία θα την 'κερδίσει' ο υποψήφιος που θα δώσει το ψηλότερο τίμημα. Επιπλέον, η διαδικασία της συγκεκριμένης δημοπρασίας ορίζεται από τον συγκεκριμένο Νόμο και η διεξαγωγή διενεργείται από τον Υπουργό.

Τα παραπάνω είναι μόνο μερικοί από τους τύπους και τα είδη των δημοπρασιών που υπάρχουν, καθώς αν αναλογιστεί κανείς και την είσοδο της τεχνολογίας στην καθημερινότητα και τον χώρο του εμπορίου που συνεχώς εξελίσσεται, εύκολα αντιλαμβάνεται, ότι η εμφάνιση νέων μορφών είναι μόνο ζήτημα χρόνου. Σε γενικό πλαίσιο, η δημοπρασία είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο στον χώρο των αγορών και της οικονομίας, το οποίο εδώ και καιρό τείνει να χάσει την παραδοσιακή μορφή του, καθώς χάρη στο διαδίκτυο, διευρύνεται ακολουθώντας τις ανάγκες της αγορά και καταργώντας τους γεωγραφικούς περιορισμούς. Για χάρη του άρθρου, μέσα στις παρούσες πληροφορίες, αξίζει να σημειωθεί ότι μια δημοπρασία μπορεί να είναι είτε πλειοδοτική είτε μειοδοτική. Σκοπός της δημοπρασίας είναι η επίτευξη του μεγαλύτερου δυνατού κέρδους για εκείνον που πουλά ή αγοράζει ένα αγαθό ή μια υπηρεσία.

Πηγή: https://www.google.com/imgres?imgurl=https%3A%2F%2Fp0.pikrepo.com%2Fpreview%2F508%2F746%2Fbid-pressed-showing-auction-bidding-and-reserve-thumbnail.jpg&imgrefurl=https%3A%2F%2Fwww.pikrepo.com%2Fsearch%3Fq%3Dauction%2Boff&docid=ms8Ku5DTlEWV4M&tbnid=HCUlL6l9qgo7fM%3A&vet=10ahUKEwjYutmG3JfnAhWJ-qQKHVxVC_oQMwg4KAYwBg..i&w=338&h=283&itg=1&safe=images&bih=625&biw=1366&as_q=auction&ved=0ahUKEwjYutmG3JfnAhWJ-qQKHVxVC_oQMwg4KAYwBg&iact=mrc&uact=8

Πλειστηριασμός

Αρχικά, ένας πλειστηριασμός μπορεί να αφορά είτε κινητά είτε ακίνητα, όπως αυτά ορίζονται στον Αστικό Κώδικα. Υπό το πρίσμα της ελληνική νομοθεσίας, αναφορικά με τον Αστικό Κώδικα, τους Νόμους (π.χ. 4512/2018) και τον  Αστικό Δικονομικό  Δίκαιο (Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας) , ο δημόσιος πλειστηριασμός, διεξάγεται υπό την εγγύηση της δικαστικής αρχής και με την τήρηση των νόμιμων διατυπώσεων δημοσιότητας.

 Ο δημόσιος πλειστηριασμός χωρίζεται σε δύο κατηγορίες: στον εκούσιο πλειστηριασμό και στον αναγκαστικό πλειστηριασμό. Ο εκούσιος πλειστηριασμός συνιστά πώληση του ιδιωτικού δικαίου, κατά την οποία, τη θέση του πωλητή έχουν οι δικαιούχοι (οι συγκύριοι επί διαμονής) και τη θέση του αγοραστή, ο υπερθεματιστής. Η πώληση αυτή, ενεργείται υπό τις εγγυήσεις και τη δημοσιότητα της δημόσιας αρχής, με σκοπό την επίτευξη της μεγαλύτερης τιμής (πλειστηρίασμα), προς όφελος του κύριου του πράγματος και όχι στην ικανοποίηση δανειστών. Για αυτό ακριβώς τον λόγο διενεργείτε υπό την εποπτεία της  δημόσιας αρχής και περιβάλλεται με τις εγγυήσεις της δημοσιότητας, προκειμένου να επιτευχθεί το μεγαλύτερο δυνατό πλειστηρίασμα. Επιπλέον, σε αντίθεση με τον αναγκαστικό, ο εκούσιος πλειστηριασμός δεν στηρίζεται στη νομική και υλική δέσμευση αντικειμένου, καθώς οι κοινωνοί μπορούν να τον παρακάμψουν και να αποφασίσουν την εκποίηση του επικοίνου με βάση τις διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου, είτε ακόμα και την επανασύσταση της κοινωνίας.

Σύμφωνα με το α. 1021 του ΚΠολΔ., ο εκούσιος πλειστηριασμός χωρίζεται σε τρεις κατηγορίες: στον πλειστηριασμό που διενεργείται δυνάμει διατάξεως του νόμου, στον πλειστηριασμό που διενεργείται κατόπιν δικαστικής απόφασης και στο πλειστηριασμό που διενεργείται με συμφωνία των μερών. Η πιο κοινή περίπτωση εκούσιου πλειστηριασμού  που διενεργείται κατόπιν δικαστικής απόφασης (που διατάζει το δικαστήριο το πλειστηριασμό) είναι η διανομή κοινών πραγμάτων όταν οι κοινωνοί δεν συμφωνούν μεταξύ τους απ’ αυτής. Όταν για το διανεμητέο ακίνητο είναι αδύνατη ή ασύμφορη η διαίρεση σε ομοειδή μέρη ανάλογα με το μερίδιο των κοινωνών, αυτό πλειστηριάζεται προκειμένου να διανεμηθεί σε αυτούς το πλειστηρίασμα. Νοείται ότι η διεξαγωγή αυτή (για να επιλυθεί το πρόβλημα διαμερισμού μέσω δικαστηρίου) συμβαίνει με άσκηση αγωγής (α.217 ΚΠολΔ). Ο εκούσιος πλειστηριασμός, διενεργείται υπό τη διαδικασία που ορίζει το α. 1021 του ΚΠολΔ. Αξίζει βέβαια να σημειωθεί ότι ο νομοθέτης δανείζεται κάποιες διατάξεις από τον αναγκαστικό πλειστηριασμό σχετικά με τη διεξαγωγή του.

Αντίθετα, στην περίπτωση του αναγκαστικού πλειστηριασμού, σκοπός είναι η χρηματική ρευστοποίηση του πλειστηριαζομένου προς ικανοποίηση επισπεύδοντος και αναγγελθέντων  δανειστών. Κύριος στόχος του δεν είναι το μέγιστο δυνατό πλειστηρίασμα, αλλά η ικανοποίηση των δανειστών. Γίνεται χωρίς τη θέληση του οφειλέτη και προηγείται αυτού η κατάσχεση (α.α. 992, 993). Επιπλέον, μεταξύ των μελών υπάρχει αντιδικία και σύγκρουση συμφερόντων.

Ο πλειστηριασμός μπορεί να θεωρηθεί συνώνυμο της δημοπρασίας σε περίπτωση που νοείται μόνο ως δημόσιος συναγωνισμός για την κατάρτιση μίας σύμβασης και δεν ενδιαφέρει το Αστικό Δικονομικό Δίκαιο. Δεν ενδιαφέρει δηλαδή, όλους εκείνους τους κανόνες που ρυθμίζουν τη διαδικασία επίλυσης ιδιωτικών διαφορών ενώπιον των Πολιτικών Δικαστηρίων. Αλλά ακόμα και σε αυτή την περίπτωση, το αν μπορούμε να τον χρησιμοποιήσουμε ή όχι, εξαρτάται από τον τύπο και τη φύση της δημοπρασίας. Μπορεί στην καθομιλουμένη χρησιμοποιώντας είτε τον έναν όρο είτε τον άλλο να εννοούμε την ίδια κατάσταση και μαζί με εμάς και ο συνομιλητής μας, ωστόσο η νομική υπόσταση του κάθε όρου όχι μόνο δεν μπορεί να μπλέκεται μεταξύ δημοπρασίας και πλειστηριασμού, αλλά δεν μπορεί ούτε  μεταξύ εκούσιου και αναγκαστικού. Κλείνοντας με ένα παράδειγμα, αρκετά κοινό, όταν π.χ. ένα Υπουργείο διενεργεί μειοδοτική δημοπρασία (Ν.3130/28-3-2003 (ΦΕΚ.76/τΑ)) για τη μίσθωση ενός ακινήτου, δεν διενεργεί πλειστηριασμό (ούτε υπό την ευρεία έννοια του όρου), καθώς σε αυτή την περίπτωση δεν ‘κερδίζει’ η ψηλότερη τιμή προσφοράς, αλλά η μικρότερη, ωστόσο διενεργεί δημοπρασία.

 

 

Πηγές:

Εκούσιος πλειστηριασμός, Λένα Πολύζου, ανάκτηση από: http://efotopoulou.gr/fisi-ekousiou-plistiriasmou/

Άρθρο 199 Α.Κ.- Σύμβαση με πλειστηριασμό, ανάκτηση από: https://eclass.uoa.gr/modules/document/file.php/PSPA125/ASTIKOS%20KODIKASpdf.pdf

Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας, α. 1021, ανάκτηση από: https://hellenicmunicipalpolice.files.wordpress.com/2011/02/epidosi_thyrokolisi-kodikas-politikis-dikonomias.pdf

Θεωρία δημοπρασιών, ανάκτηση από: https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%98%CE%B5%CF%89%CF%81%CE%AF%CE%B1_%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%BF%CF%80%CF%81%CE%B1%CF%83%CE%B9%CF%8E%CE%BD

Εικόνα εξωφύλλου, ανάκτηση από: http://ditika24.gr/petroypoli/diakiryxi-gia-dimoprasia/